در حال بارگذاری

رتبه اعتباری چیست و از کجا اعتبار می گیرد؟

رتبه اعتباری مقیاسی است که بر اساس رفتار‌های اعتباری پیشین هر شخص حقیقی یا حقوقی در 105 مجموعه داخل کشور شامل بانک‌ها، موسسات اعتباری، شرکت های بیمه، کارگزاری‌ها، لیزینگ و ... که با استفاده از فرمول‌های استاندارد اعتبارسنجی تخمینی از میزان ریسک اعتباری اشخاص را ارائه می‌دهد. پرداخت به‌موقع صورت حساب‌ها و اقساط تسهیلات دریافت شده باعث می‌شود رتبه اعتباری مناسبی به افراد تعلق گیرد و عدم پرداخت به‌موقع اقساط و یا وجود نقاط منفی مانند چک برگشتی تاثیر زیادی بر گزارش اعتباری اشخاص خواهد داشت. در حال حاضر سابقه رفتار اعتباری 8 سال اخیر اشخاص در سامانه اعتبارسنجی موجود می‌باشد و بر رتبه اعتباری و گزارش اعتباری ایشان اثر می‌گذارد.

بیشتر بدانید
پنل ویژه کسب و کار و صاحبین مشاغل
(؟) پنل ویژه کسب و کار ها و مشاغل ،ابزاری ساده جهت مشاهده مستقیم گزارش اعتباری مشتریان و اشخاص مورد نظرشما ( البته با تائید و رضایت خودشان ) .به راحتی وبا چند کلیک و بارگذاری مدارک کسب و کار خود پنل اعتبارسنجی خود راثبت کرده وبا آگاهی از رفتارمالی طرف معامله خود ایمن معامله کنید .

نحوه دریافت رتبه اعتباری

ورود شماره تلفن و کد ملی

شماره تلفن همراه و کد ملی خود را وارد نمایید.

پرداخت

پس از کنترل تطابق بین کد ملی و شماره تلفن، هزینه گزارش را پرداخت نمایید.

تایید هویت

کد تأیید ارسال شده را وارد نمایید.

مشاهده رتبه اعتباری

گزارش رتبه اعتباری به همراه جزئیات کامل را مشاهده و دریافت کنید.

رتبه اعتباری چیست و از کجا اعتبار می گیرد؟

رتبه اعتباری مقیاسی است که بر اساس رفتار‌های اعتباری پیشین هر شخص حقیقی یا حقوقی در 105 مجموعه داخل کشور شامل بانک‌ها، موسسات اعتباری، شرکت های بیمه، کارگزاری‌ها، لیزینگ و ... که با استفاده از فرمول‌های استاندارد اعتبارسنجی تخمینی از میزان ریسک اعتباری اشخاص را ارائه می‌دهد. پرداخت به‌موقع صورت حساب‌ها و اقساط تسهیلات دریافت شده باعث می‌شود رتبه اعتباری مناسبی به افراد تعلق گیرد و عدم پرداخت به‌موقع اقساط و یا وجود نقاط منفی مانند چک برگشتی تاثیر زیادی بر گزارش اعتباری اشخاص خواهد داشت. در حال حاضر سابقه رفتار اعتباری 8 سال اخیر اشخاص در سامانه اعتبارسنجی موجود می‌باشد و بر رتبه اعتباری و گزارش اعتباری ایشان اثر می‌گذارد.

اگر شخص اقساط خود را به موقع پرداخت کرده باشد، گزارش رتبه اعتباری او مثبت و اگر در پرداخت اقساط تاخیر داشته باشد گزارش رتبه اعتباری او دارای سابقه اعتباری منفی خواهد بود. همچنین تعهدات فعلی هر متقاضی نیز مانند وام های در حال تسویه و دیگر تعهدات مشابه در این رتبه بندی در نظر گرفته می شود. همچنین در آینده ای نزدیک علاوه بر سوابق بانکی، در مراحل تخصصی تر، اطلاعات مربوط به پرداخت قبوض، جرائم راهنمایی و رانندگی، سابقه خریدهای قسطی، سابقه محکومیت، چک های برگشتی و بسیاری از موارد دیگر هم به این سیستم متصل خواهد شد و به کامل ترین شکل ممکن، و در عین حال ساده ترین الگوی قابل رصد، داده های مورد نیاز برای شکل دهی اعتبار سنجی(اعتبارسنجی) هر ایرانی در قالب یک گزارش معتبر در سامانه نمایش داده خواهد شد.

در حقیقت، گزارش اعتباری، معرفی نامه ای است که کارنامه و عملکرد اعتباری شخص در زمینه پایبندی او به ایفای تعهداتش را نشان می دهد. از این رو وقتی این شخص برای دریافت تسهیلات به شعبه بانک مراجعه کند، متصدی شعبه با دریافت و ارزیابی رتبه اعتباری او متوجه خواهد شد این شخص تا چه میزان به تعهداتش پایبند بوده است. یک شرکت بیمه می تواند به همین گونه، میزان ریسک پذیری قرارداد جدید را ارزیابی کند. یک شرکت پیمانکاری می تواند از طریق این داده، شمایی کلی از رفتار مالی متقاضیان همکاری را به دست آورد.

یک شرکت ارائه دهنده خدمات لیزینگ همچنین می تواند از رتبه اعتباری متقاضیان، دورنمای ارائه خدمات به آن ها را به دست آورد. مجموعه ی داده های شکل دهنده ی رتبه اعتباری، از طریق اطلاع از رفتارهای مالی و اجتماعی شرکت ها و دیگر افراد منجر به درک صحیحی از وضعیت پیش رو برای اخذ بهترین تصمیم خواهد بود.

موارد شکل دهنده ی گزارش اعتباری هر فرد کدامست؟

اطلاعاتی که در گزارش اعتباری هر نفر وجود دارد، بدون توجه به نوع گزارش، مشتمل بر موارد زیر می باشد:

ترسیم کامل وضعیت اطلاعات هویتی مشتری در بانک های مختلف بر مبنای تاریخ به روز رسانی اطلاعات در هر بانک.

تشریح کامل روند بازپرداخت کلیه تسهیلات دریافتی توسط مشتری در نظام بانکی کشور به تفکیک هر قرارداد

ترسیم وضعیت تعهدات آتی مشتری.

ترسیم وضعیت تعهدات سررسید گذشته و معوق مشتری.

ترسیم وضعیت تعهدات غیر مستقیم مشتری.

فراهم نمودن امکان اخذ گزارش کامل وضعیت اعتباری ضامن های قراردادهای مختلف مشتری.

ارائه گزارش به روز آمار مراجعات مشتری به بانک های مختلف تحت عنوان گزارش آمار استعلام.

ارائه گزارش تفصیلی در خصوص تغییرات اطلاعات مهم مرتبط با مشتری مانند تغییرات اطلاعات آدرس مشتری در بانک های مختلف، تغییرات مربوط به اطلاعات هویتی، تغییرات مربوط به انواع وضعیت های منفی مشتری و ... .

متصل بودن کلیه موارد فوق الذکر به یک شناسه منحصر به فرد ملی. فراهم بودن امکان اخذ استعلام و دریافت گزارش اعتباری در خصوص کلیه ذینفعان یک درخواست اعتباری (به عنوان مثال استعلام در خصوص وضعیت اعتباری سهامداران، مدیران و ...) .

فراهم بودن امکان اتصال سامانه به سایر بانک های اطلاعاتی موجود در کشور جهت درج سوابق هویتی مشتری

راهکارهای تجاری مبتنی بر اعتبار سنجی چیست؟

-دریافت رتبه اعتباری افراد و شرکت ها

دریافت گزارش اعتباری افراد و شرکت های متقاضی برای ارائه ی وام و یا دیگر فعالیت هایی که مبتنی بر توانِ مالی و رفتار اعتباری متقاضیان استوار است، همچون خدمات بیمه و لیزینگ، از دیرباز در کشورهای توسعه یافته به عنوان اولین قدم برای ایجاد شناخت استفاده شده است. در کشورمان معمولا این اعتبارسنجی ( اعتبار سنجی ) از طریق سرویس های ناقص و کم اثر و چه بسا دستکاری شده محقق شده است. هم اکنون و با توجه به لایحه دولت و همچنین تایید مجلس شورای اسلامی و تحلیل داده های مرتبط توسط شرکت مشاوره رتبه بندی اعتباری ایران، این خدمت از طریق آیس در اختیار تمامی نهاد ها، سازمان ها، بانک ها و حتی شرکت های کوچک و صندوق های قرض الحسنه خانوادگی نیز قرار گرفته است. این نهادها از این پس می توانند، با این امکان و به طرز بهینه از منابع خود بهره برداری کنند.

-دریافت رتبه اعتباری برای کنترل ریسک قرارداد

یک شرکت حمل و نقل اینترنتی و یا یک صاحبخانه که به ترتیب قصد استخدام نیروی جدید و یا اجاره ملک خود را دارند، از طریق دریافت رتبه اعتباری متقاضیان می توانند، درباره ی رفتار اعتباری آنها آگاه شده و بخشی از روند شناخت مورد نیاز برای اخذ تصمیم را از این طریق محقق سازند. از این قابلیت در بسیاری از تعاملات روزمره میتوان، برای کاهش ریسکِ فعالیت مد نظر سود جست.

-دریافت گزارش اعتبار سنجی برای محاسبه ریسک سرمایه گذاری و شراکت

دریافت گزارش اعتبار سنجی شرکت های دیگر، و همچنین هئیت مدیره و یا دیگر افراد شاخص شرکت های دیگر می تواند تاثیر به سزایی در تصمیم گیری صندوق های سرمایه گذاری، و حتی دیگر شرکت هایی که در آستانه آغاز یک همکاری جدید هستند داشته باشد. در این ساختار اطلاع از توان شرکاء احتمالی در پیشبرد اهداف شرکتِ مورد شراکت، می تواند از بسیاری از اختلافات و نا هماهنگی های آتی جلوگیری نماید.

-دریافت اطلاعات مشتریان احتمالی خرید اعتباری

آیس، این قابلیت تجاری را در جهت توسعه بازاریابی هدفمند برای مجموعه های علاقه مند به ارائه خدمات و محصولات قسطی در نظر گرفته است. در این ساختار، شرکت متقاضی با ایجاد یک کمپین مشترک با آیس، برای افراد دارای رتبه اعتباری مشخصی به بالا که توسط این نظام رتبه سنجی تائید شده باشد، امکان فروش قسطی محصولاتش را با شرایطی مطلوب فراهم می سازد. در این چهارچوب مشتریان با مراجعه به سامانه و انتخاب آن کمپین، درخواست بررسی رتبه را صادر کرده و نتیجه به صورت آنلاین برای شرکت ارائه دهنده کمپین همراه با اطلاعات تماس متقاضی ارسال می گردد.

مشتریانِ رصد شده در این چهارچوب، می توانند هدفِ غایی شرکت های فروش قسطی خودرو، بازرگانی های فروش لوازم خانگی و حتی خدماتی همچون تورهای گردشگری قسطی باشند.

-اعتبار سنجی برای چه شرکت ها و سازمان هایی حائز اهمیت است؟

بانک ها

صندوق های قرض الحسنه

شرکت های بیمه و کارگزاری

شرکت های سرمایه گذاری

شرکت های فروش اقساطی-اعتباری محصولات

شرکت های ارائه خدمات اجتماعی

شرکت اعتبار سنجی آیس چه خدماتی را در این حوزه ارائه می دهد؟

گزارش اعتباری من:

حقیقی – حقوقی

هر متقاضی دارای فعالیت بانکی، به کمک شماره تلفن همراه و کد ملی خود و از طریق سامانه آیس می تواند رتبه اعتباری خود و یا شرکت خود را درخواست و دریافت نماید. این داده می تواند برای استفاده خود متقاضی و یا برای ارائه به نهاد درخواست کننده کاربرد داشته باشد.

رتبه اعتباری دیگران:

حقیقی – حقوقی

در پنل اعتبارسنجی ویژه کسب و کارهای آِیس که متقاضی می تواند یک شخص حقیقی و یا حقوقی باشد و از طریق شرکت اعتبار سنجی آیس و با تمایل فرد حقیقی و یا شرکت حقوقی دیگر، نسبت به دریافت رتبه اعتباری دیگران اقدام نماید. در این سامانه اعتبار سنجی نیز تایید ارسال رتبه اعتباری هر فرد و یا شرکت از طریق ارسال کد مخصوص اخذ تائید به صاحب رتبه اعتباری انجام پذیرفته و بدون رضایت او این عملیات میسر نخواهد بود.

همچنین سامانه اعتبارسنجی آیس با ایجاد پنل ویژه کسب و کارو مشاغل، برای متقاضیان با میزان درخواست مکرر و ارائه شناسه و رمز اختصاصی، این امکان را برای آن ها ایجاد کرده که به صورت مستقیم رتبه اعتباری فرد و یا شرکت اعتبارسنجی شده را پس از دریافت تائیدیه فرد مورد نظر دریافت نمایند.

همچنین این سامانه اعتبارسنجی می‌تواند قابلیت پرداخت هزینه اعتبارسنجی به عهده متقاضی و یا به تفکیک را داشته باشد.

متقاضی می تواند به راحتی به منوی پنل ویژه کسب و کارهای آیس در بالای همین صفحه مراجعه نموده و با آپلود کردن مدارک لازم پنل ویژه کسب و کارهای سامانه اعتبارسنجی آیس را دریافت نماید.

متقاضی این پنل بیشتر سازمان ها و کسب و کارهایی هستند که با مشتریان اعتباری سروکاردارند .مثلا یک سایت اینترنتی که به کار فروش اقساطی مشغول هست نیاز به اعتبارسنجی مشتریان خود دارد و یا یک نمایندگی بیمه که برای فروش بیمه نامه های اقساطی نیاز به دریافت رتبه اعتباری مشتری دارد.و یا یک نمایشگاه اتومبیل که برای فروش خوردو ودریافت چک از مشتری نیازمند به اعتبارسنجی طرف مورد معامله می باشد و در کل هر کسب و کاری که بدنبال اعتبارسنجی مشتریان خود هست به نوعی برای دریافت گزارش اعتباری مشتری خود می تواند از این سامانه اعتبارسنجی استفاده نماید .

کلیه موسسات اعتباری و لیزینگ ها می توانند جهت اعتبارسنجی مشتریان اعتباری خود از این پنل اعتبارسنجی ویژه کسب و کارها استفاده نمایند.با دریافت گزارش اعتباری مشتری شما می توانید توان اعتباری و یا گزارش اطلاعات اعتباری مشتری خود را مشاهده نموده و تصمیم بگیرید که چه میزان به مشتری خود اعتباردهید.

    می توان گفت گزارش اعتباری به نوعی همان استعلام بانکی آنلاین می باشد .البته شایان ذکراست که گزارش اعتباری با استعلام بانکی تفاوتهایی نیز دارد که به موارد زیر می توان اشاره نمود :
  1. 1- در گزارش اعتباری ، گردش مالی شخص ذکر نشده است اما شما با استعلام بانکی می توانید از گردش مالی شخص تا حدودی آگاه شوید .
  2. 2- دراستعلام بانکی فقط اطلاعات مالی شخص در آن بانک را می توان بررسی نمود اما در گزارش اعتباری که سامانه اعتبار سنجی آیس ارائه می دهد می توان به رفتار مالی شخص در 105 بانک و موسسه اعتباری و حتی لیزینگ ها دسترسی پیدا نمود.
  3. 3- در استعلام بانکی شخص بدهی های مالیاتی وی ذکر نشده است ولی در گزارش اعتباری وی می توان از بدهی مالیاتی بالای صد میلیون تومان وی آگاه شد .
  4. 4- در گزارش اعتباری شخص اطلاعات هویتی شخص شامل آدرس ، موبایل ، کد ملی و تلفنهای وی که در همه بانکها ثبت شده است امکان مشاهده هست ولی دراستعلام بانکی بندرت می توان به این اطلاعات دسترسی پیدا کرد.
  5. 5- برای دریافت استعلام بانکی شخص می بایست در ساعات کاری به بانک مربوطه مراجعه نمود ولی شما برای مشاهده گزارش اعتباری شخص البته با تائید وی می توانید در سامانه اعتبار سنجی آیس به راحتی و با چند کلیلک و درهر ساعت از شبانه روز مراجعه نمائید .

رتبه اعتباری درسامانه اعتبارسنجی آیس عددی است بین 0 تا 900 بوده که هرچه رتبه اعتباری شخص مورد نظر به عدد 900 نزدیک تر باشد مشتری شما دارای توان اعتباری بالاتری نسبت به بازپرداخت بدهی های و اقساط خود می باشد .البته لازم به ذکر است که با توجه به نوع کسب و کار شما مشتریان هدفتان فقط دربازه رتبه اعتباری نزدیک به سبز نبوده و می بایست مشتریان با بازه های رتبه اعتباری پایین تر نیز مورد هدف شما قراربگیرد.پنل اعتبارسنجی ویژه کسب و کار فقط ابزار مناسبی جهت تصمیم گیری شما بوده و این شما هستید که می بایست با مشاهده رتبه اعتباری مشتری و توان اعتباری وی اقدام به دادن اعتبار به وی نمائید.

همواره یکی از چالش های کسب و کار ها اطلاع از خوش حسابی مشتریان و یا امتیاز اعتباری وی می باشد.درمعاملات اعتباری همواره این سئوال برای ما مطرح بوده که آیا مشتری از پس پرداخت به موقع تعهدات مالی خود برمی آید یا خیر ؟درواقع سنجش توان اعتباری مشتری یکی از دغدغه های ما بوده و سامانه اعتبارسنجی آیس ابزاری مناسب جهت دریافت نمره اعتباری مشتری می باشد.

سامانه اعتبارسنجی آیس با راه اندازی سرویس های کامل تر و ارائه خدمات ارزش افزوده دیگر در آینده نزدیک، امکان انتخاب گزینه های بیشتری برای افزایش دقت اعتبار سنجی را نیز فراهم خواهد ساخت که به صورت همزمان با خدمات اولیه قابلیت ارسال و انجام دارد.

استعلام بانکی آنلاین توسط سامانه اعتبارسنجی آیس

در معاملات فی مابین اشخاص حقیقی و حقوقی "اعتبار" طرفین معامله نقش کلیدی ایفا می نماید. از این رو طرفین هر معامله همواره در جست و جوی روشی بوده که به آسانی به سوابق و رفتار مالی یکدیگر دسترسی داشته باشند و ریسک معاملات اعتباری خود را کاهش دهند. در این راستا سامانه اعتبار سنجی آیس مطابق قرارداد با شرکت مشاوره رتبه بندی اعتباری ایران و با ارائه سامانه اعتبار یکپارچه سپهر (آیس) امکانی را فراهم نموده است که بر پایه تجمیع اطلاعات دریافتی، سازمان امور مالیاتی، گمرک، بانک‌ها و موسسات مالی و اعتباری در طی 8 سال گذشته که به صورت ماهیانه به سامانه اعتبارسنجی ارسال می‌شوند و این اطلاعات به طور مرتب به روز شده و تغییرات موردنظر در اطلاعات قبلی اعمال می‌گردد، گزارش اعتباری و رتبه اعتباری‌ای ارائه می‌نماید که افراد دارای سابقه فعالیت اعتباری را قادر ‌سازد تنها با استعلام کد ملی و موبایل خود و یا طرفین معامله (البته با کسب اجازه از آن‌ها) از سوابق مالی پیشین آگاهی یابند. بنابراین متقاضیان در هر زمان و در هر مکانی با صرف زمانی بسیار اندک می‌توانند به اطلاعات موردنظر خود دسترسی داشته باشند. این اطلاعات به ویژه برای بانک‌ها، شرکت‌های بیمه، لیزینگ‌ها و کارگزاری‌ها و کلیه سازمان‌ها و اشخاصی که اطلاع از وضعیت اعتباری و اعتبار سنجی از عوامل تعیین‌کننده و کلیدی تصمیمات آنان خواهد بود بسیار حائز اهمیت می‌باشد. سامانه‌های اعتبار سنجی از طریق اطلاعات مندرج در گزارشات اعتباری خود امکانات بسیاری مانند استعلام احراز هویت، استعلام بانکی چک برگشتی و استعلام وام بانکی و استعلام بانکی اقساط عقب‌افتاده را در اختیار متقاضیان قرار می‌دهند.

بانک‌ها در هنگام ارائه تسهیلات و تخصیص منابع مالی به متقاضیان، نیازمند حصول اطمینان از درستی مدارک هویتی و تعیین میزان خوش حسابی مشتریان حقیقی و حقوقی خود هستند. سامانه‌های اعتبار سنجی با یکپارچه‌سازی اطلاعات جمع آوری شده از حساب‌های مشتریان کلیه بانک‌های سراسر کشور امکان استعلام هویتی مشتریان را فراهم نموده‌اند بنابراین بانک‌ها از طریق اطلاعات مندرج در گزارش اعتباری مشتریان خود و با استعلام هویت می توانند از صحت اطلاعات آنان اطمینان حاصل کنند.

از جمله خدمات دیگری که سامانه‌های اعتبارسنجی در اختیار مشتریان قرار می‌دهند امکان استعلام چک برگشتی است. متقاضیان می‌توانند از طریق اطلاعات ذکر شده در گزارش‌های اعتباری از تعداد چک‌های برگشتی اطلاع یابند. صادر‌کنندگان چک پس از مشاهده اطلاعات در گزارش اعتباری خود با رفع سوء اثر چک برگشتی می‌توانند اعتبارشان را بهبود دهند.

آنچه ذهن هر وام‌دهنده‌ای را به خود مشغول می کند نگرانی در مورد نحوه بازپرداخت اقساط توسط وام‌گیرنده است. سامانه‌های اعتبار سنجی همچنین اطلاعاتی در زمینه آخرین وضعیت و جزئیات پرداخت اقساط تسهیلات‌ گیرندگان ارائه می‌دهند که به موجب آن تسهیلات گیرندگان می‌توانند با استعلام اقساط عقب‌‌افتاده از سوابق منفی خود مطلع شوند و با پرداخت به موقع اقساط به کسب اعتبار بپردازند. وام‌گیرندگان با استعلام وام بانکی می‌توانند اطلاعاتی شامل مبلغ کل تسهیلات، مبلغ کل اقساط،تعداد کل اقساط و تعداد اقساط پرداخت شده را مشاهده کنند.

سامانه‌های اعتبار سنجی بر مبنای گزارش اعتباری، رتبه اعتباری ارائه می‌دهند. رتبه اعتباری مقیاسی است که برمبنای سوابق و رفتار مالی مندرج در گزارش اعتباری و مبتنی بر مدل امتیازدهی اعتباری به هر یک از افراد دارای فعالیت اعتباری عددی نسبت می‌دهد که در سامانه آیس امتیاز اعتباری در بازه 0 و 900 تعیین می‌شود. هر چقدر نمره اعتباری به عدد 900 نزدیک‌تر باشد. میزان خوش حسابی مشتری بیشتر خواهد بود و میزان ریسک معاملات با این شخص کمتر می‌باشد. از این پس تصمیم‌گیری در مورد ریسک معاملات با اشخاص حقیقی و حقوقی بر مبنای رتبه اعتباری آن‌ها صورت خواهد گرفت. بنابراین متقاضیان می‌توانند با استعلام رتبه اعتباری از وضعیت اعتباری خود مطلع شوند و با آشنایی با عوامل بهبود رتبه اعتباری در اسرع وقت اقداماتی جهت بهبود نمره اعتباری خود انجام دهند که این اقدامات مستلزم شناسایی عوامل تعیین‌کننده بر نمره اعتباری است. بانک‌ها نیز با استعلام نمره اعتباری مشتریان خود قادر به تفکیک مشتریان خوش حساب از بد حساب خواهند بود در نتیجه منابع مالی را به صورت عادلانه در بین مشتریان توزیع خواهند کرد و از سوابق مشتریان در بانک‌ها یا شعب دیگر مطلع خواهند شد و در نتیجه سامانه‌های اعتبار سنجی موجب کاهش معوقات بانکی و بازگشت سرمایه‌های بانکی خواهند شد.

امکان استعلام بانکی سال‌ها پیش از ایجاد سامانه‌های اعتبار سنجی وجود داشته است اما استعلام بانکی توسط هر بانک به طور جداگانه انجام می شود و امکان تجمیع اطلاعات کلیه بانک‌ها وجود ندارد و شاید بتوان بزرگترین مزیت سامانه‌های اعتبارسنجی نسبت به استعلام بانکی را امکان فراهم آوردن اطلاعات به طور یکپارچه و در ابعاد وسیع دانست. در حقیقت سامانه‌های اعتبارسنجی با فراهم کردن امکان دسترسی آسان به اطلاعات کلیه بانک‌ها و با صرف کمترین زمان متقاضیان را از مراجعه حضوری به بانک‌ها و استعلام‌های بانکی جداگانه از بانک‌های متفاوت بی نیاز کرده‌اند. همچنین سامانه‌های اعتبارسنجی با یکپارچه سازی اطلاعات مشتریان از کلیه بانک‌ها و حساب‌های بانکی متفاوت امکان استعلام هویت مشتریان را فراهم کرده‌اند در حالیکه در استعلام بانکی به دلیل آنکه اطلاعات شخص فقط در بانک مورد نظر بررسی می شود اطلاعات هویتی افراد دارای ضریب اطمینان کمتری است.

امروزه نقش موثر سامانه‌های اعتبار سنجی بر همگان آشکار شده است. بانک‌ها به اهمیت و مزایای موسسات اعتبارسنجی پی برده‌اند و بر طبق گزارشات درحال حاضر 34 میلیون ایرانی دارای نمره اعتباری می‌باشند. سامانه اعتبار سنجی نیز با بهره‌گیری از راهکارهای هوشمند بر بستر وب و با ایجاد زیر ساخت مناسب، بستری همگانی را برای استفاده از خدمات خود برای هم میهنان فراهم آورده است.

تفاوتهای بین رتبه اعتباری و نمره اعتباری

در بعضی از موارد دو اصطلاح رتبه اعتباری و امتیاز اعتباری به اشتباه به جای یکدیگر به کار می‌روند. اما تفاوت آشکاری بین این دو اصطلاح وجود دارد. رتبه اعتباری و نمره اعتباری هر دو بیانگر اعتبار کسب‌و‌کارها و افراد هستند اما رتبه اعتباری به صورت حروف انگلیسی نمایش داده می‌شود در حالیکه نمره اعتباری یا امتیاز اعتباری را به صورت عدد نمایش می‌دهند. رتبه اعتباری و امتیاز اعتباری هر دو به منظور نمایش احتمال بازپرداخت بدهی‌ها و اقساط مشتری طراحی شده‌اند.

نمره اعتباری هر شخص عددی بر مبنای اطلاعات ذکر شده در گزارش اعتباری است که به ویژه در هنگام اخذ وام مسکن و یا سایر وام‌ها و خرید قسطی کالاها مانند خودرو بسیار حائز اهمیت می‌باشد. نمره اعتباری یا امتیاز اعتباری عددی ما بین 0 و 900 تعیین می‌شود که امتیاز اعتباری ما بین 0 تا 459 ریسک خیلی بالا، امتیاز ما بین 460 تا 519 ریسک بالا، 520 تا 579 ریسک متوسط، 580 تا 639 ریسک پایین و 640 تا 900 ریسک خیلی پایین تعبیر و در نظر گرفته می‌شود.

رتبه اعتباری بر مبنای گزارش اعتباری، مشتریان را براساس رفتار اعتباری آن‌ها به گروه‌هایی شامل (E3، E2، E1، D3، D2، D1، C3، C2، C1، B3، B2، B1،A3، A2، A1) طبقه‌بندی می‌کند که هر طبقه مشتریانی را با رفتار مالی یکسان در بر می‌گیرد. براساس این طبقات ریسک اعتباری هر یک از مشتریان حقیقی و حقوقی و احتمال بازپرداخت اقساط و بدهی‌ها توسط آن‌ها تعیین می‌شود. برای مثال مشتریانی که در طبقه A3، A2، A1 قرار می‌گیرند ریسک اعتباری بسیار پایینی دارند و در زمره مشتریان خوش حساب قرار می‌گیرند. اتکا به این مشتریان در معاملات بسیار آسان و احتمال بازپرداخت اقساط وام و تسهیلات توسط آن‌ها بسیار زیاد است و همچنین مشتریانی که در طبقه E3، E2، E1 قرار دارند ریسک اعتباری بسیار بالایی دارند و معاملات و انعقاد قرارداد با این افراد توصیه نمی‌شود. بانک‌ها، شرکت‌های بیمه، لیزینگ‌ها و کلیه سازمان‌ها و ارگان‌هایی که برای اتخاذ تصمیمات خود نیازمند اطلاعات دقیق و جامع هستند با برخورداری از رتبه اعتباری و گزارش اعتباری از منفعت بسیاری بهره‌مند خواهند شد.

هر شخص حقیقی و حقوقی پس از مشاهده رتبه اعتباری، نمره اعتباری و گزارش اعتباری خود با شناسایی عوامل کاهش‌دهنده اعتبار و اصلاح وضعیت‌های منفی خود مانند سابقه چک برگشتی، بدهی مالیاتی، بدهی گمرکی و با مشاهده وضعیت منفی قراردادهای خود و اطلاع از بدهی‌های سر رسید شده پرداخت تشده و پرداخت به موقع اقساط می‌تواند اقدامات لازم را جهت ارتقای وضعیت اعتباری خود انجام دهد. وام‌دهندگان و سایر کسب‌و‌کارهای متقاضی نیز می‌توانند با کسب اجازه از فرد موردنظر خود تنها با مشاهده رتبه اعتباری و امتیاز اعتباری او از وضعیت اعتباری مطلع شوند و تصمیمات خود را با دقت بیشتری اتخاذ نمایند.

نمره اعتباری و رتبه اعتباری بر مبنای اطلاعات جمع آوری شده از 105 موسسه عضو سامانه اعتبارسنجی شامل 28 بانک، 28 بانک، 28 صندوق، 25 لیزینگ، 14 سازمان‌و شرکت، 5 موسسه مالی و اعتباری، 3 شرکت بیمه و 2 شرکت کارگزاری بر اساس مدل امتیازدهی اعتباری ملی که توسط شرکت رتبه‌بندی اعتباری ایران طراحی شده تعیین می‌شوند و توسط سامانه‌های اعتبار سنجی مانند سامانه اعتباری یکپارچه سپهر (آیس) در اختیار هم میهنان عزیز قرار می‌گیرد.

چرا امتیازهای اعتباری مثل نمرات و کارنامه های دانشجویی هستند؟

امتیازهای اعتباری درست همانند نمرات دانشگاه و مدرسه هستند همان طور که دانش آموزان و دانشجویان براساس معدل خود در پایان هر ترم تحصیلی طبقه‌بندی می‌شوند و از نتایج اعمال و تلاش‌های خود در طول یک ترم مطلع می‌شوند به افراد دارای سوابق و فعالیت مالی نیز بر اساس عملکرد و رفتار مالی‌شان عددی تخصیص داده می‌شود که دورنمایی از رفتار مالی احتمالی فرد درآینده و تمایل به بازپرداخت اقساط توسط وی را نشان می‌دهد. اما مانند عکس که مقطعی از زندگی یک شخص را نشان می‌دهد و نمی‌توان تنها براساس یک عکس در مورد باقی زندگی وی اظهار نظر کرد و فقط در صورت مشاهده مجموعه‌ای از عکس‌های او می‌توان به نظری جامع در مورد او دست یافت گزارش اعتباری هم حالتی مشابه دارد هر قسمت از گزارش جزئی از آن محسوب می‌شود و به تنهایی براساس آن نمی‌توان تصمیمی اتخاذ کرد اما همه قسمت‌های گزارش در مجموع و در کنار هم وضعیت رتبه بندی اعتباری شخص را نشان می‌دهند و می‌توان بر اساس آن در مورد فرد متقاضی اظهارنظر کرد و تصمیمات را به درستی اتخاذ نمود. استعلام بانکی هم مانند گزارش اعتباری می‌باشد اما استعلام بانکی مانند یک عکس اطلاعات پراکنده و مقطعی و جزئی و تنها براساس اطلاعات موجود در یک بانک خاص را ارائه می‌دهد. اما گزارش اعتباری حکم همان آلبوم عکسی را دارد که اطلاعات را به صورت جامع و یکپارچه در اختیار متقاضی خود قرار می‌دهد و علاوه بر آن بر اساس هر گزارش اعتباری، رتبه اعتباری و نمره اعتباری‌ای تعیین می‌شود که از مزیت‌های گزارش اعتباری نسبت به استعلام بانکی است. گزارش اعتباری، استعلام آنلاین بانکی جامع محسوب میشود چرا که بر مبنای اطلاعات بانکی جمیع بانک‌ها و موسسات اعتباری مالی وشرکت‌های بیمه و لیزینگ‌ها ارائه ‌می‌شود و به طور کامل وضعیت اعتباری شخص را براساس بازپرداخت وام‌ها و تسهیلات و تعهدات مستقیم و غیر مستقیم وی ترسیم می‌نماید. سیستم به روز رسانی رتبه بندی اعتباری بسیار ساده است. اعتباردهندگان اطلاعات خود را به صورت ماهیانه به سامانه‌های اعتبارسنجی ارسال می‌نمایند. اما هر یک از اعتباردهندگان در روزهای متفاوتی از ماه اطلاعات به روز شده خود را ارسال می‌نمایند. برای مثال اعتباردهنده الف ممکن است در ابتدای هر ماه اطلاعات به روز شده خود را ارسال کند در حالیکه اعتباردهنده ب در اواسط هر ماه اطلاعات خود را ارسال می‌نماید. بنابراین بسیار مهم است که استعلام گزارش اعتباری به صورت دوره‌ای صورت گیرد. امروزه با استعلام آنلاین بانکی وام‌دهندگان می‌توانند درخواست‌های وام را فورا تایید یا رد کنند. به علاوه، نمره اعتباری فاقد هر گونه قضاوت انسانی است و از عامل‌هایی مانند نژاد، مذهب، وضعیت تاهل یا جنسیت تاثیر نمی‌پذیرد. نمره اعتباری دائما براساس رقتارهای مالی شخص در حال تغییر است.

گزارش اعتباری چگونه خوانده می‌شوند؟

-دانستن نحوه خواندن گزارشات اعتباری بسیار سودمند است.

طبقه اول اطلاعات شخصی هستند که بر مبنای یکپارچه سازی اطلاعات کلیه بانک‌ها و شرکت‌های بیمه و .. تعیین می‌شوند و شامل نام، آدرس تاریخ تولد و .... هستند.

وضعیت منفی و آمار استعلام در رتبه بندی اعتباری: شامل سه بخش آمار استعلام، وضعیت منفی فعلی شخص، وضعیت منفی فعلی قراردادها است.

  1. آمار استعلام :در این بخش لیست اعتباردهندگانی (بانک، صندوق، بیمه، واسپاری و سایر) که درخواست مشاهده گزارش اعتباری شما را دادند، نمایش داده می‌شود.
  2. وضعیت منفی فعلی شخص: در این بخش سوابق منفی شخص مانند وجود چک برگشتی، بدهی گمرکی، بدهی مالیاتی و پرونده قوه قضاییه نمایش داده می‌شود.
  3. وضعیت منفی قرارداد: سوابق منفی قراردادهای در جریان و خاتمه یافته شخص را ارائه می‌دهد.

اطلاعات خلاصه مرتبط با قراردادها: نام اعتباردهنده، تعداد قراردادهای در جریان، تعداد قراردادهای خاتمه یافته، مبلغ سر رسید نشده، مبلغ سر رسید شده پرداخت نشده در این قسمت ارائه می‌شود.

خلاصه وضعیت قراردادهای اصلی شخص: خلاصه وضعیت قراردادهای شخص و قراردادهای ضمانت شده شخص (ضامن) را نشان می‌دهد. خلاصه وضعیت قرارداد شامل سه بخش جمع مبلغ بدهی‌ها (سر رسید نشده، سر رسید شده پرداخت نشده)، تعداد قراردادهای در جریان و خاتمه‌ یافته و وضعیت اقساط (تعداد اقساط باقیمانده، متوسط مبلغ قسط هر ماه) است.

سابقه وضعیت منفی شخص: وضعیت منفی شخص را در بانک‌هایی که فرد دارای قراردادهای در جریان و خاتمه یافته است، نشان می‌دهد.

جزئیات مربوط به قراردادهای در جریان و خاتمه یافته: حاوی اطلاعاتی مانند وضعیت منفی قرارداد، نام اعتباردهنده، تاریخ شروع، تاریخ اتمام پیش‌بینی شده، تاریخ اتمام حقیقی، نقش شخص (اصلی، شریک، ضامن)، واحد پول، نوع قرارداد با بانک (قرض الحسنه، فروش اقساطی، سایر)، هدف از دریافت تسهیلات (ایجاد، سایر)، تاریخ اعلام وضعیت، مبلغ کل قرارداد (اصل وفرع)، مبلغ بدهی سر رسید شده پرداخت نشده، تعداد اقساط سر رسید شده پرداخت نشده، مبلغ بدهی سر رسید نشده،تعداد اقساط سر رسید نشده، نوع قسط، مبلغ قسط، تعداد قسط، نوع پرداخت، نوبت پرداخت، نوع وثیقه، ارزش وثیقه است.

کاربردهای رتبه بندی اعتباری

اگر تا به حال از بانک‌ها و موسسات مالی و اعتباری وام مسکن یا خودرو و ... گرفته باشید از کارت اعنباری استفاده کرده باشید یا دارای دسته چک باشید دارای تاریخچه اعتباری هستید. اعتباردهندگان شامل بانک‌ها و شرکت‌های بیمه و ... اطلاعاتی در مورد نحوه بازپرداخت وام‌ها و تسهیلات و اقساط را در اختیار موسسات اعتبارسنجی قرار می‌دهند که این اطلاعات تاریخچه اعتباری نامیده می‌شود. در هنگام اخذ وام، وام‌دهندگان تاریخچه اعتباری شما را بررسی خواهند کرد. اگر تاریخچه اعتباری ضعیف باشد. وام‌دهنده از اعطای وام به شما اجتناب خواهد کرد. موسسات اعتبارسنجی اطلاعات تاریخچه اعتباری شما را به دو صورت گزارش اعتباری و رتبه اعتباری نمایش می ‌دهند. گزارش اعتباری گزارشی از سوابق فعالیت‌های اعتباری و تاریخچه اعتباری شما است که حاوی اطلاعات شخصی، آمار استعلام و سوابق منفی شخص مانند چک برگشتی و جزئیات قراردادهای در جریان و خاتمه یافته فرد و نام اعتباردهندگانی است که وام اعطا کرده‌اند. رتبه اعتباری میزان مسئولیت‌پذیری افراد را از لحاظ مدیریت منابع مالی نشان می‌دهد. پرداخت به موقع صورتحساب‌ها و مدیریت بدهی‌ها ( سر رسید نشده، سر رسید شده پرداخت نشده) رتبه اعتباری شما را بهبود خواهد داد. سلامت مالی مطلوب با استفاده به موقع از اعتبار به دست می‌آید. رتبه‌بندی اعتباری امکان دسترسی به اعتبار را افزایش و کارایی بازار را بهبود می‌دهد رتبه اعتباری پویا است و مطابق با اعتبار و رفتار مالی اشخاص تغییر خواهد کرد.

چرا موسسات اعتبار سنجی در هنگام محاسبه رتبه اعتباری و گزارش اعتباری، درآمد افراد را در نظر نمی‌گیرند؟

موسسات اعتبار سنجی، وظیفه گردآوری گزارش اعتباری و رتبه اعتباری (امتیاز اعتباری)افراد را به عهده دارند. این موسسات اطلاعی از درآمد افراد ندارند و آن را در محاسبه رتبه اعتباری لحاظ نمی‌کنند. به عبارت دیگر، میزان درآمد افراد برای موسسات اعتبار سنجی اهمیتی ندارد و در گزارش اعتباری نمایش داده نمی‌شود زیرا از آنجایی که داده‌های درآمد از جانب فرد مورد بررسی دریافت می‌شوند امکان خطا و اشتباه وجود دارد و معمولا این اطلاعات تاقص و نادرست است و برای ارائه در گزارش اعتباری ( نمره اعتبار ی – امتیاز اعتباری ) مناسب نیست. به علاوه متغیرهای غیر قابل کنترل بسیاری وجود دارد که بر حقوق و درآمد افراد تاثیر می‌گذارند و زمان دقیق وقوع آن‌ها مشخص نیست برای مثال اخراج‌های غیر منتظره و اعطای پاداش به کارمندان. همچنین فرد ممکن است در طی دوره اعتبار سنجی و گزارش‌دهی به موسسات اعتبار سنجی بیکاری را تجربه کند اما از مزایا و بیمه بیکاری استفاده نماید و درآمد کسب کند. به همین دلیل موسسات اعتبار سنجی از جمع‌آوری داده‌های حقوق و درآمد افراد خودداری می‌کنند و بر توانایی مدیریت بدهی تمرکز دارند و اطلاعات مربوط به آن را در گزارش اعتباری ارائه می‌دهند. دانستن اینکه یک فرد چقدر درآمد دارد ابزار تعیین‌کننده و مناسبی برای اعتبار سنجی، تعیین رتبه اعتباری و گزارش اعتباری و احتمال بازپرداخت اقساط وام نیست. زیرا برای مثال، ممکن است شخصی که درآمد سالانه کم‌تر دارد صورت حساب‌هایش را به موقع پرداخت نماید اما شخصی که درآمد سالانه بیشتر دارد در پرداخت به موقع اقساط بدهی‌هایش موفق نباشد یعنی فرد با وجود تمکن مالی و برخورداری از توان بازپرداخت اقساط در مدیریت بدهی‌های خود ناتوان باشد و از درآمد خود برای پرداخت بدهی‌هایش استفاده نکند. بنابراین احتمال آنکه یک شخص در اعتبار سنجی وضعیت متاسبی داشته باشد و کم ریسک شناخته شود و بدهی‌هایش را به موقع پرداخت نماید بر مبنای آن است که چطور بدهی‌های قبلی خود را صرف نظر از درآمد پرداخت کرده است. در نهایت آنچه در اعتبار سنجی و تعیین نمره و رتبه اعتباری و گزارش اعتباری اهمیت دارد سوابق پرداخت اقساط قراردادهای جاری است بنایراین ممکن است فرد با درآمد بیشتر در اعتبار سنجی، نمره اعتباری کم‌تری داشته باشد و گزارش اعتباری او رفتار اعتباری مناسبی را نمایش ندهد. ( امتیاز اعتباری – نمره اعتباری )

    وام‌دهندگان باید از میزان توانایی بازپرداخت وام متقاضیان خود آگاه شوند. بنابراین هنگامی که درخواست وام می‌دهید. ممکن است وام‌دهندگان علاوه بر مشاهده گزارش اعتباری و اعتبار سنجی افراد، خواهان دریافت جزئیات اطلاعات درآمد شما شوند. جزئیات اطلاعات درآمد هرگز به موسسات اعتبار سنجی ( رتبه اعتباری ) گزارش داده نمی‌شود و در گزارش اعتباری افراد ارائه نمی‌شوند. گاهی درآمد نا کافی به عنوان توجیهی برای رد درخواست وام از سمت وام‌دهنده به کار می رود. وام‌دهندگان ( نه مد‌ل‌های اعتبار سنجی ارائه شده توسط موسسات اعتبار سنجی) از اطلاعات درآمد شما به طرق متفاوتی استفاده می‌کنند که دو مورد آن در زیر اشاره شده است:
  1. محاسبه نسبت بدهی به درآمد
    در برخی از موارد وام‌دهندگان موظف هستند علاوه بر دریافت گزارش اعتباری توانایی متقاضیان برای بازپرداخت اقساط وام را مستند کنند. یکی از روش‌های مستندسازی محاسبه نسبت بدهی به درآمد است. این نسبت درآمد ماهانه را در مقایسه با بدهی محاسبه می‌کند. این نسبت در صورتی متقاضی را در طبقه مناسب و معقول قرار می‌دهد که نسبت بدهی به درآمد کمتر از 28 درصد تا 31 درصد باشد. این نسبت هرگز در گزارش اعتباری افراد ارائه نمی‌شود و نقشی در مدل‌های اعتبار سنجی ارائه شده توسط موسسات اعتبار سنجی ندارد. ( رتبه اعتباری )
  2. مدل‌های امتیازدهی
    برخی از وام‌دهندگان مدل‌های امتیازدهی خاص خود را برای ارزیابی وام دارند، اما این مدل‌ها متفاوت از مدل‌های اعتبار سنجی ارائه‌شده‌ توسط موسسات اعتبار سنجی ( نمره اعتبار ی – امتیاز اعتباری ) هستند. درآمد یکی از عامل‌هایی است که در این مدل‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد که هرگر در گزارش اعتباری ارائه نمی‌شود. این مدل‌ها سفارشی هستند و کاملا با مدل‌های اعتبار سنجی ( رتبه اعتباری) تفاوت دارند. هر وام‌دهنده از مدل مخصوص خود استفاده می‌نماید. وام‌دهندگان همچنین می‌توانند انواع دیگری از اطلاعات که در گزارش اعتباری ( رتبه اعتباری ) افراد وجود ندارد و توسط موسسات اعتبار سنجی ارائه نمی‌شود را درخواست نمایند ( یا داده‌ها را از روش‌های دیگری دریافت کنند) که به مدل‌های امتیازدهی آنها بستگی دارد. ( رتبه اعتباری )
  3. بنابراین با وجود آنکه درآمد سالانه و حقوق در اعتبار سنجی افراد نقشی ایفا نمی‌کنند و بخشی از گزارش اعتباری ( رتبه اعتباری )و نمره اعتباری محسوب نمی‌شوند. گاهی از سوی وام‌دهندگان به عنوان عامل مهمی در تایید وام به کار می‌روند. ( رتبه اعتباری )